Helmond als Smart Health City: zo brengt onze stad een wereldwijde trend in praktijk

Steden over de hele wereld ontdekken een nieuwe aanpak van gezondheid. Niet het ziekenhuis staat centraal, maar de wijk en de gemeenschap. Adviesbureau Deloitte noemt dit de Smart Health Community. Het is volgens Deloitte een van de twaalf trends die steden richting 2030 gaan vormen. Helmond brengt deze trend nu al in praktijk. In dit artikel lees je wat een Smart Health Community is. En je ontdekt waarom Helmond hierin voorop loopt als Smart Health City.

Wat is een Smart Health Community?

Een Smart Health Community is een netwerk van mensen en organisaties dat samen werkt aan gezondheid. Het netwerk werkt grotendeels buiten het traditionele zorgsysteem. De focus ligt op het voorkomen van aandoeningen en op welzijn. Dat kan in een wijk, online, of allebei tegelijk.

Het begrip komt uit een rapport van het Deloitte Center for Health Solutions uit 2019. De onderzoekers zagen dat gezondheid vooral buiten de spreekkamer ontstaat. Wereldwijd hangen vijf van de tien belangrijkste doodsoorzaken samen met ongezond gedrag. Denk aan roken, ongezonde voeding en te weinig beweging. Juist daar kan een gemeenschap het verschil maken.

Volgens Deloitte heeft een Smart Health Community vijf kenmerken:

• Mensen krijgen zelf de regie over hun gezondheid en welzijn.
• Er is een sterk gevoel van gemeenschap en verbinding.
• Digitale technologie en gedragswetenschap ondersteunen de deelnemers.
• Data wordt gebruikt om resultaten zichtbaar te maken en te verbeteren.
• Nieuwe samenwerkingen ontstaan tussen zorg, overheid, bedrijven en inwoners.

Een bekend voorbeeld uit de Verenigde Staten is het Diabetes Prevention Program van de YMCA. Mensen met een verhoogd risico op diabetes type 2 werken daar in groepen aan hun leefstijl. Een coach begeleidt hen. De kracht zit in het samen doen: peer support. Dat betekent steun van mensen die hetzelfde meemaken.

Van community naar stad: de Smart Health City

In 2021 ging Deloitte een stap verder. In de studie Urban Future with a Purpose beschrijft het bureau twaalf trends voor steden richting 2030. Smart Health Communities staan op nummer twee. Een hele stad kan volgens Deloitte een Smart Health Community worden. De stad wordt dan een Smart Health City: een stad die gezondheid organiseert in de wijken, samen met haar inwoners.

Deloitte beschrijft steden die hierin voorop lopen. Chicago verkleint gezondheidsverschillen met meer dan honderd partners. Het Portugese Cascais organiseert zorg, welzijn en preventie in één lokaal netwerk. En het Franse Nice helpt ouderen om langer zelfstandig te wonen. Een Nederlandse stad staat nog niet in de lijst. Daar ligt een kans voor Helmond.

Helmond brengt de trend in praktijk

Wat Deloitte beschrijft als toekomst, gebeurt in Helmond vandaag al. Onder de vlag van #GezondHelmond werken meer dan honderd partners samen aan gezondheid. Denk aan het Elkerliek ziekenhuis, de gemeente, welzijnsorganisaties, scholen, sportclubs en werkgevers. Samen vormen zij één netwerk rond de gezondheid van alle Helmonders.

Alle vijf kenmerken van een Smart Health Community zijn in Helmond te vinden:

Eigen regie. In het Suikerhuis leren mensen met diabetes type 2 hun gezondheid zelf te verbeteren. Niet vanuit een kliniek, maar vanuit de binnenstad. Ervaringsdeskundigen delen er hun eigen verhaal en begeleiden anderen.

Gemeenschap. Peer support staat centraal. Van wandelgroepen en kookclubs tot online supportgroepen van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn. Samen volhouden werkt beter dan alleen proberen.

Technologie. Het Elkerliek ziekenhuis heeft een leefstijlloket en gebruikt de digitale leefstijlcoach Lampie. Zo krijgen mensen ook thuis praktische ondersteuning bij gezonde keuzes.

Data en bewijs. De aanpak met supportgroepen is wetenschappelijk onderzocht. Het LUMC volgde deelnemers zes jaar lang. De resultaten verschenen in 2025 in het British Medical Journal, een toonaangevend medisch tijdschrift. Het onderzoek laat zien dat mensen met diabetes type 2 met peer support blijvend gezonder kunnen worden. En dat tegen veel lagere kosten dan klinische programma’s.

Nieuwe samenwerkingen. Gemeente, ziekenhuis, GGD, onderwijs, welzijnswerk en ondernemers trekken samen op. Gezondheid is in Helmond niet alleen een zaak van de zorg. Het is een zaak van de hele stad.

Waarom dit belangrijk is

De druk op de zorg groeit. Steeds meer mensen leven met een langdurige aandoening zoals diabetes type 2. Wachten tot mensen ziek worden is duurder dan voorkomen dat ze ziek worden. Een Smart Health City draait die volgorde om. De stad investeert in gezondheid, dichtbij huis en voor iedereen bereikbaar. Ongeacht je achtergrond, opleiding of inkomen.

Voor Helmond is dat extra belangrijk. De gezondheidsverschillen tussen wijken zijn groot. Bewoners van sommige wijken leven zeven jaar korter dan gemiddeld. Juist een aanpak vanuit de wijk en de gemeenschap kan die kloof verkleinen.

Wil jouw stad ook een Smart Health City worden?

Helmond laat zien dat het kan: gezondheid organiseren vanuit de wijk en de gemeenschap, in plaats van vanuit de spreekkamer. Het concept komt van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn, de geestelijk vader van deze aanpak. Denk je dat jouw stad of gemeente hier ook aan toe is? Dan denken we graag met je mee — neem contact op met de stichting.

Bronnen

• Deloitte Center for Health Solutions (2019). Smart health communities and the future of health (PDF).
• Deloitte Smart City Solutions Center (2021). Urban Future with a Purpose: Smart Health Communities.
• Stichting Je Leefstijl Als Medicijn. Vijf vragen over smart health communities.
• Stichting Je Leefstijl Als Medicijn (2025). Peer support helpt mensen om diabetes type 2 te verslaan, zegt BMJ.

De informatie in dit artikel over leefstijl en aandoeningen mag niet worden opgevat als medisch advies. In geen geval adviseren wij mensen om hun bestaande behandeling te veranderen. We raden mensen met langdurige aandoeningen aan om zich over hun behandeling goed door bevoegde medische professionals te laten adviseren.